Tutaj jesteś Kultura i oświata Żniwny wianek

Aktualności - Kultura i oświata

16-08-2017

Żniwny wianek

Zdjęcie Artykułu

Przełom sierpnia i września to czas dożynek organizowanych na szczeblach gminnych, powiatowych, wojewódzkich i krajowych. Dzięki zasobom bibliotek cyfrowych wyruszymy w „podróż do przeszłości”, aby zobaczyć jak ten piękny obrzęd związany z zakończeniem żniw celebrowany był w początkach XX-wieku

W wydanej w 1906 r. publikacji „Żniwny wianek” możemy przeczytać m.in.: do najstarszych i najpiękniejszych zwyczajów narodowych należy uroczystość rolnicza z powodu zakończenia żniwa zwana u nas (….) wieńcem, a w innych okolicach okrężnem, wieńcowinami i dożynkami. Istnieją też nazwy obżynki, wyżynki, zażynki (…) Zwyczaj ten sięga czasów starosłowiańskich (…) była to zapewne najważniejsza uroczystość religijna u dawnych Słowian (…) Wieniec miał w dawnej Polsce wielkie znaczenie, gdyż oprócz podziękowania Bogu za obfite żniwo, przypominali sobie panowie i kmiecie, że są synami jednej ziemi…”

Otwierajcie dębowe wrota- niesiemy wianuszek z samego złota- śpiewano prezydentowi Ignacemu Mościckiemu podczas dożynek zorganizowanych w 1935 r. w Spale. W artykule zamieszczonym w Młodej Polce opisującym to doniosłe wydarzenie czytamy o dożynkach: by w ręce ojców i matek złożyć w obrzędowym wieńcu kłosianym rzetelnie wypracowany na świętej ziemi chwalebny plon. Autor przywoływanego artykułu bogato opisuje zwyczaje obrzędowe powołując się na publikacje Glogera: gdy już dożęto zboża, dziewczęta wiją wianek i równiankę. Wianek wiją z kłosów żyta, kwiatów polnych. Czasem jagody, kaliny bywają użyte. Jeśli do wianka wchodzi żyto to równiankę robią z pszenicy: ona te zboża użyte być muszą ponieważ oznaczać mają dokończenie zbioru całego ozimego plonu. (Zygmunt Gloger, Obrzędy rolnicze, 1863)

Celebrowanie dożynek prezydenckich w Spale rozpoczęła się w 1927 r. W wydanym w 1928 r. czasopiśmie Chłop polski oprócz opisu przebiegu dożynek możemy odnaleźć przemówienia prezydenta i starosty dożynek. Ignacy Mościcki przemawiając do 40 tys. uczestników dożynek mówił m.in.: Uroczystość dzisiejsza jest piękna i wielka, bo jest uroczystością całego ludu rolniczego w Polsce, który swą pracą żywi wszystkich jej obywateli. Z tej racji zawód Wasz jest jednym z najmilszych i najpiękniejszych dla Państwa. Usilna Wasza praca, wydostająca i pomnażająca pożywienie stanowi największą podstawę naszego rozwoju gospodarczego…”, a starosta Cierniak dożynek Cierniak zwracając się do Prezydenta RP mówił: staroświeckim, ano zwyczajem przynosimy Wam, Najdostojniejszy Gospodarzu, całej Polski, ten plon (…) byście sprawiedliwie z gospodarską zapobiegliwością dzielili go tak, coby każdemu człowiekowi na codzień dostała się niezgorsza kromka pytlowy kołacz na większe święto. Są w tym wieńcu widzicie, wszyć kie polskie zboża po ociupińce. Są jarzyny, są i kwiaty ku ozdobie, może zaplącze się gdzieniegdzie i ostre, albo i inne kolące lub parzące ziele, bośmy w swem gromadzkiem pożyciu złego nie wyplewili(…) życzymy Wam Najdostojniejszy Gazdo, by z tych plonów (….) zbiegły się jak wstęgi przy wieńcach w jedno ognisko dobra, siły i ozdoby całej Rzeczypospolitej.

 20 sierpnia w Starym Zadybiu zorganizowane zostaną dożynki powiatowe, a później przyjdzie czas na wojewódzkie i krajowe podziękowanie za plony. W datowanym na rok 1928 komunikacie Związku Młodzieży Wiejskiej Województwa Lubelskiego możemy odnaleźć następujące informacje: w Spale bowiem wystąpią delegacje wiejskie w swoich strojach ludowych, a więc i my godnie musimy reprezentować poszczególne okolice woj. Lubelskiego. Warto przypomnieć, że delegacje Kół Gospodyń Wiejskich z terenu powiatu lubelskiego w ostatnich latach odgrywają pierwszoplanowe role na dożynkach wojewódzkich i krajowych. Przepiękne wieńce i nawiązujące do tradycji stroje i przyśpiewki budzą zachwyt wśród uczestników dożynkowych uroczystości.

W bibliotece powiatowej można znaleźć wiele książek w których opisane są zwyczaje i obrzędy dotyczące różnych świąt.

 

Wojciech Niedziółka

Źródło: http://pbpryki.pl/zniwny-wianek/

Powrót